ابو القاسم سلطانى
17
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
تاسيس دار الفنون ، معلمين و تاليفات آنها : ميرزا تقى خان اميركبير صدراعظم ايران كه مردى ميهنپرست و نسبت به پيشرفت ايران علاقه بسيار داشت با آگاهى كامل از پيشرفتهاى علمى آن زمان اروپا و هدفهاى سياسى هيئتهاى نمايندگى خارجى ، پس از جلب رضايت ناصر الدين شاه كه امر آسانى نبود اقدام به تاسيس دار الفنون نمود از آنجا كه روسيه پيشرفت علمى زيادى نداشت و متجاوز به حقوق ايران شناخته شده بود و به مقاصد استعمارى انگليس و فرانسه نيز آگاهى داشت تصميم گرفت كه از معلمين اطريشى جهت امر تدريس دعوت نمايد لذا براى هفت رشته تحصيلى دار الفنون به شرح زير هفت معلم انتخاب شدند . 1 - دكتر پولاك براى تدريس طب و جراحى ، از تاليفات وى كتاب تشريح ، جراحى اختصاصى چشم و شايعترين بيماريهاى سربازان ايرانى ( كه مورد انتقاد قرار گرفت و نسخه خطى آن به نام انتقاد بر دكتر پولاك ، جزء كتب خطى كتابخانه مجلس محفوظ است ) مىباشد . 2 - دكتر فوكتى معلم فيزيك ، شيمى و داروسازى 3 - موسيو زطى معلم رشته مهندسى 4 - موسيو چارلزنوتو معلم علم معدن 5 ، 6 ، 7 - موسيو نمير و معلم سوارهنظام ، بارن كومونز معلم پيادهنظام و اگوست كرزيز معلم توپخانه . اين معلمين حدود يك ماه قبل از افتتاح رسمى مدرسه به ايران آمدند و در پنجم ماه ربيع الاول 1268 هجرى قمرى رسما مدرسه افتتاح گرديد . پس از دكتر پولاك و دكتر فوكتى پزشكان خارجى ديگرى كه در دار الفنون تدريس نمودهاند عبارتند از شليمر هلندى كه مدت دو سال در دار الفنون تدريس نموده و سپس به طبابت آزاد پرداخته است . مهمترين كتاب وى فرهنگ طبى او به نام Terminologie Medico - Pharmaceutique مىباشد كه تاكنون سه بار به چاپ رسيده است ، دكتر آلبو ، دكتر طولوزان ، دكتر گاله معلم جراحى ، دكتر گاسه و دكتر راتولد . از معلمين طب ايرانى ميرزا احمد طبيب كاشانى را مىتوان نام برد كه تا سال 1287 هجرى قمرى به اين سمت اشتغال داشت و ميرزا ابو القاسم نائينى سلطان الحكماء يا سلطان الاطباء طبيب مشهور آن زمان است كه در سال 1294 معلم طب قديم دار الفنون شد و تا آنجا ترقى يافت كه اجل و اعظم اطباء دار الخلافه . . . گرديد ( تاريخ تحويل دانشگاه تهران ) ، از وى چند كتاب به اسامى تحفه ناصرى ، ناصر الملوك ، رساله يوسفيه ، رساله حمائيه ، نبض و فروغ ناصرى باقى مانده است . وى در سال 1322 هجرى قمرى ( 1282 هجرى شمسى ) درگذشت . از سال 1337 هجرى قمرى يا 1297 هجرى شمسى رشته طب از دار الفنون جدا شد و به صورت مدرسه مستقل درآمد و چند سالى نيز صحت الدوله طب ايرانى را تدريس كرده است .